Noworodek nie może zrobić kupy – co robić i kiedy udać się do lekarza?

Brak kupy u noworodka nie zawsze oznacza zaparcie. U dziecka karmionego piersią rzadsze wypróżnienia mogą wynikać z bardzo dobrego wchłaniania pokarmu. Najważniejsze są jednak ogólne samopoczucie, apetyt, liczba mokrych pieluszek i przyrost masy ciała. Noworodek to dziecko do ukończenia 28. dnia życia, dlatego w tym okresie każdą wyraźną zmianę rytmu wypróżnień warto omówić z pediatrą, zwłaszcza gdy pojawiają się inne objawy.

Kiedy brak kupy jest normą, a kiedy wymaga uwagi?

W pierwszych dobach życia dziecko oddaje smółkę, czyli ciemny, lepki stolec. Następnie kupki zwykle stają się zielonkawe, a później żółte i luźne. W pierwszych tygodniach mogą pojawiać się kilka razy dziennie, często po karmieniu. Nie ma jednak jednej liczby, która obowiązywałaby każde dziecko.

U dziecka karmionego piersią rytm wypróżnień może zmienić się około 5.–6. tygodnia życia. Wtedy przerwa trwająca kilka dni, a u niektórych niemowląt nawet dłużej, może nadal mieścić się w normie, jeśli stolec pozostaje miękki, a dziecko dobrze się rozwija. U noworodka w pierwszych 28 dniach życia rzadsze wypróżnienia wymagają większej czujności, ponieważ mogą wskazywać między innymi na trudności z pobieraniem odpowiedniej ilości pokarmu.

Dzieci karmione mlekiem modyfikowanym częściej oddają bardziej gęste stolce. Zmiana mieszanki lub przygotowanie jej w niewłaściwych proporcjach może sprzyjać twardej kupce. Nie zmieniaj mleka samodzielnie – taką decyzję najlepiej podjąć po rozmowie z pediatrą.

Dlaczego noworodek nie może zrobić kupy?

Układ pokarmowy noworodka dopiero dojrzewa. Dziecko musi nauczyć się jednocześnie zwiększać ciśnienie w jamie brzusznej i rozluźniać mięśnie dna miednicy. Z tego powodu może napinać się, czerwienić, płakać i puszczać gazy, mimo że nie ma zaparcia.

Takie zjawisko to dyschezja niemowlęca. Krzyk przed wypróżnieniem może trwać od kilku do kilkudziesięciu minut, ale po oddaniu stolca szybko ustępuje. Jeżeli kupka jest miękka lub półpłynna, a dziecko prawidłowo je i przybiera na wadze, dyschezja zwykle jest etapem dojrzewania koordynacji mięśni, a nie chorobą wymagającą leczenia.

Zaparcie czynnościowe wygląda inaczej. Stolec jest twardy i zbity, wypróżnienie bolesne, a dziecko może mieć napięty brzuch i wyraźnie wstrzymywać kupę. Sama rzadka częstotliwość nie wystarcza do rozpoznania zaparcia. Liczą się także konsystencja stolca i zachowanie dziecka.

Jak możesz bezpiecznie pomóc dziecku?

Jeśli noworodek jest w dobrym stanie, brzuch pozostaje miękki, a lekarz nie stwierdził przeciwwskazań, można łagodnie wspierać pracę jelit. Ćwiczenia wykonuj wtedy, gdy dziecko jest spokojne, nie bezpośrednio po karmieniu.

Najprostsze sposoby to:

• delikatny masaż brzuszka zgodnie z ruchem wskazówek zegara
• powolne zginanie nóżek i przyciąganie kolan w kierunku brzucha, bez dociskania
• krótka, ciepła kąpiel pomagająca rozluźnić mięśnie
• kontakt skóra do skóry i przytulenie dziecka brzuszkiem do ciała opiekuna
• krótkie leżenie na brzuszku wyłącznie pod stałym nadzorem i wtedy, gdy dziecko nie śpi

Jak wykonać masaż brzuszka?

Masaż powinien być łagodny i nie może powodować płaczu ani bólu. Wykonaj go krok po kroku:

1. Połóż dziecko na plecach na stabilnej, bezpiecznej powierzchni. Ogrzej dłonie i upewnij się, że maluch jest spokojny.
2. Odczekaj po karmieniu, aby nie uciskać brzucha pełnego pokarmu. Nie masuj dziecka bezpośrednio po jedzeniu.
3. Przyłóż całą dłoń do brzucha i wykonuj lekkie koliste ruchy zgodnie z ruchem wskazówek zegara.
4. Przerwij, jeśli dziecko napina się, płacze, wymiotuje albo wyraźnie źle reaguje na dotyk.

Podczas ćwiczenia zwanego „rowerkiem” poruszaj nóżkami powoli i naprzemiennie. Kolana mogą lekko rozchodzić się na boki. Nie łącz ich na siłę i nie dociskaj mocno do brzucha, ponieważ stawy biodrowe noworodka są delikatne.

Jeśli karmisz piersią, nie ma potrzeby wprowadzania restrykcyjnej diety przy każdym epizodzie braku kupy. Dbaj o własne nawodnienie i różnorodne odżywianie, ale nie eliminuj produktów bez wyraźnego powodu lub zalecenia specjalisty. Noworodkowi nie podawaj wody, herbatek ani soku zamiast mleka. W pierwszych miesiącach podstawą żywienia pozostaje mleko mamy lub mleko modyfikowane.

Czego nie robić?

Nie wkładaj do odbytu termometru, rurki ani innych przedmiotów i nie podawaj czopków, leków przeczyszczających ani preparatów na wzdęcia bez konsultacji z lekarzem. Mechaniczne pobudzanie odbytu może podrażnić śluzówkę, wywołać uraz i utrwalać potrzebę stymulacji przed wypróżnieniem. Czopek lub inne leczenie może być zastosowane u małego dziecka tylko wtedy, gdy wyraźnie zaleci je pediatra.

Kiedy udać się do lekarza?

Skontaktuj się z pediatrą, położną lub doradcą laktacyjnym, jeśli brak stolca dotyczy noworodka w pierwszych tygodniach życia, powtarza się albo budzi wątpliwości co do skuteczności karmienia. Szczególnie ważna jest ocena przyrostu masy ciała i liczby mokrych pieluszek.

Pilnej konsultacji wymagają następujące objawy:

• krew w stolcu lub smółka, która nie pojawiła się w ciągu pierwszej doby życia
• gorączka, wymioty, zwłaszcza zielone lub powtarzające się
• twardy, mocno wzdęty albo napięty brzuch
• apatia, wyraźne osłabienie lub trudność z wybudzeniem dziecka
• odmowa jedzenia, słabe ssanie albo wyraźnie mniej mokrych pieluszek
• brak przyrostu masy ciała lub twardy, bolesny stolec

Jeśli noworodek dobrze je, oddaje mocz, ma miękki brzuch i po przerwie wydala miękką kupkę, sam brak wypróżnienia nie musi oznaczać choroby. Przy dziecku do 28. dnia życia lepiej jednak skonsultować nagłą zmianę rytmu wypróżnień, zamiast próbować mechanicznie wywoływać stolec w domu.

Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. W przypadku niepokojących objawów u noworodka skontaktuj się z pediatrą lub udaj się do pilnej pomocy medycznej.