Dwutygodniowy noworodek – rozwój, pielęgnacja, zachowanie

Dwutygodniowy noworodek nadal intensywnie przystosowuje się do życia poza brzuchem mamy. W tym czasie zwykle wraca do masy urodzeniowej, często śpi, je na żądanie i potrzebuje dużo kontaktu fizycznego. Różnice między dziećmi są normalne, dlatego pojedynczy objaw warto oceniać razem z ogólnym stanem dziecka, przyrostem masy i zaleceniami położnej lub pediatry.

Drugi tydzień życia – czas adaptacji

Dla dziecka jest to nadal początek tak zwanego czwartego trymestru, czyli okresu, w którym uczy się funkcjonować poza organizmem mamy. Rodzice często zaczynają już lepiej rozpoznawać płacz, sygnały głodu i potrzebę snu, ale niepewność wciąż jest zupełnie naturalna. Nie trzeba od razu rozumieć każdej reakcji dziecka.

Dwutygodniowy noworodek potrzebuje przede wszystkim powtarzalności, spokojnego otoczenia i bliskości. Przytulanie, noszenie, mówienie do dziecka oraz kontakt skóra do skóry nie rozpieszczają go. Pomagają mu regulować napięcie i poczuć się bezpiecznie. Możesz także korzystać z kangurowania, czyli ułożenia dziecka w samej pieluszce na nagiej klatce piersiowej mamy lub taty i przykrycia go lekkim kocykiem.

Rozwój i fizjologia dwutygodniowego noworodka

W pierwszych dniach po porodzie masa ciała fizjologicznie spada. Około drugiego tygodnia życia dziecko zwykle wraca do wagi urodzeniowej, choć termin ten nie jest identyczny u wszystkich. Znaczenie mają między innymi masa urodzeniowa, sposób karmienia, stan zdrowia oraz przebieg porodu. Jeśli dziecko nie przybiera lub trudno je nakarmić, skontaktuj się z położną albo pediatrą zamiast samodzielnie interpretować wynik ważenia.

Wzrok noworodka dopiero się kształtuje. Najłatwiej skupia wzrok na twarzy lub przedmiocie znajdującym się w odległości około 20–25 cm, czyli mniej więcej tyle, ile dzieli jego oczy od twarzy rodzica podczas karmienia. Szczególnie przyciągają go wyraźne kontrasty i powolny ruch. Dziecko rozpoznaje opiekunów także po głosie, zapachu i sposobie dotyku.

Bliskość nie jest dodatkową aktywnością rozwojową, którą trzeba planować w określonych porach. Dla tak małego dziecka stanowi podstawowy sposób regulowania emocji. Ciepło ciała, spokojny głos i rytm oddechu rodzica często pomagają mu się wyciszyć, zasnąć i łatwiej znosić nowe bodźce.

Pielęgnacja pępka i skóry

Kikut pępowiny stopniowo wysycha, ciemnieje i odpada samoistnie. Najczęściej dzieje się to w ciągu pierwszych dwóch tygodni, ale u części dzieci trwa nieco dłużej. Najważniejsze jest utrzymywanie go w czystości i suchości zgodnie z zaleceniami personelu medycznego.

Pielęgnacja „na sucho” oznacza, że nie smarujesz kikuta preparatami bez wyraźnego zalecenia lekarza lub położnej. Po zabrudzeniu okolice pępka można delikatnie oczyścić zgodnie z instrukcją otrzymaną po porodzie, a następnie dokładnie osuszyć. Górną część pieluszki wywiń tak, aby nie ocierała kikuta i zapewniała dostęp powietrza.

Codzienna pielęgnacja może wyglądać następująco:

1. Umyj ręce przed dotykaniem okolicy pępka.
2. Obejrzyj kikut i skórę wokół niego, zwłaszcza po zmianie pieluszki.
3. Jeśli okolica została zabrudzona, oczyść ją delikatnie zgodnie z zaleceniem położnej.
4. Osusz skórę przez delikatne dotykanie czystym materiałem, bez pocierania.
5. Pozostaw kikut odsłonięty i nie zakładaj szczelnego opatrunku.

Skontaktuj się z pediatrą lub położną, jeśli skóra wokół pępka staje się wyraźnie czerwona, obrzęknięta albo pojawia się sączenie, ropa lub nieprzyjemny zapach. Pilnej konsultacji wymaga także brak apetytu, wyraźna senność, gorączka, trudność z wybudzeniem do karmienia lub brak prawidłowego przyrostu masy. Nie stosuj alkoholu, jodyny ani innych środków na własną rękę.

Karmienie i rytm dnia

W przypadku karmienia piersią podstawą jest karmienie na żądanie. Noworodek może domagać się piersi często, także kilka lub kilkanaście razy w ciągu doby. Przy karmieniu mlekiem modyfikowanym porcje i odstępy powinny odpowiadać zaleceniom pediatry oraz instrukcji przygotowania mieszanki. Proporcji mleka i wody nie należy zmieniać.

Najlepiej przystawić dziecko, zanim zacznie intensywnie płakać. Wczesne sygnały głodu obejmują:

• ssanie dłoni lub palców,
• mlaskanie i wykonywanie ruchów ssących,
• otwieranie ust i wysuwanie języka,
• obracanie głowy oraz szukanie ustami piersi lub smoczka,
• narastający niepokój i poruszanie całym ciałem.

Noworodek nie ma jeszcze regularnego rytmu dnia. Sen może zajmować około 16–20 godzin na dobę, ale długość pojedynczych odcinków bardzo się różni. Faza REM u noworodka jest długa, dlatego dziecko podczas snu może poruszać gałkami ocznymi, wiercić się, robić miny, wydawać dźwięki, a nawet krótko zapłakać. Samo takie zachowanie nie oznacza, że się obudziło lub dzieje mu się krzywda.

Jeżeli dziecko jest bardzo senne, trudno je wybudzić, nie je wystarczająco często albo słabo przybiera na wadze, skonsultuj to z lekarzem. O tym, czy trzeba budzić je na karmienie, decyduje także jego masa, sposób żywienia i stan zdrowia.

Odruchy noworodkowe

Odruchy są automatycznymi reakcjami niedojrzałego układu nerwowego. Pomagają między innymi w znalezieniu pokarmu i rozpoczęciu ssania. Nie należy celowo ich wielokrotnie prowokować ani używać do samodzielnej oceny rozwoju.

• Odruch szukania – dotknięcie policzka wywołuje zwrot głowy w stronę bodźca i otwieranie ust.
• Odruch ssania – pomaga pobierać pokarm po zetknięciu ust z piersią lub smoczkiem.
• Odruch Moro – nagły dźwięk lub zmiana położenia może spowodować rozłożenie rąk, wyprostowanie kończyn, a następnie ich przyciągnięcie.
• Odruch chwytny – dotyk dłoni powoduje zaciśnięcie palców wokół bodźca.
• Odruch stąpania – podtrzymane dziecko może wykonywać ruchy przypominające chodzenie, gdy jego stopy dotykają podłoża.

Pierwsze spacery

Termin pierwszego wyjścia zależy od stanu dziecka, pory roku i pogody. Zdrowy noworodek może zwykle wychodzić na zewnątrz po uzgodnieniu z położną, bez konieczności czekania na sztywny dzień życia. Przy niesprzyjających warunkach lepiej przełożyć spacer niż kierować się kalendarzem.

Werandowanie może być łagodnym wstępem. Polega na krótkim przebywaniu ubranego dziecka przy otwartym oknie lub na balkonie, w miejscu osłoniętym od wiatru. Czas stopniowo się wydłuża, obserwując reakcję dziecka i jego komfort.

Podczas spaceru ubierz noworodka zwykle w jedną warstwę więcej niż siebie, ale sprawdzaj kark, a nie dłonie, ponieważ ręce i stopy często są chłodniejsze niezależnie od temperatury całego ciała. Unikaj bezpośredniego słońca, silnego wiatru i przegrzewania. W upał wybieraj chłodniejszą porę dnia, a przy mrozie, dużej wilgotności lub silnym wietrze skonsultuj wyjście z położną.

Dwutygodniowy noworodek nie musi mieć ustalonego planu dnia. Wystarczy spokojnie odpowiadać na głód, sen, potrzebę zmiany pieluszki i kontaktu. Jeśli coś w wyglądzie lub zachowaniu dziecka budzi Twój niepokój, intuicja rodzicielska jest dobrym powodem, by zasięgnąć porady medycznej.

Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. W razie niepokojących objawów, trudności z karmieniem, gorączki lub wątpliwości dotyczących rozwoju dziecka skontaktuj się z pediatrą, położną albo innym wykwalifikowanym specjalistą.