Do jakiego wieku karmienie piersią jest zalecane?

Nie ma medycznie ustalonej górnej granicy wieku, do którego należy karmić piersią. WHO zaleca wyłączne karmienie piersią przez pierwszych 6 miesięcy życia, a następnie kontynuowanie go razem z rozszerzaniem diety do ukończenia 2. roku życia i dłużej – tak długo, jak chcą tego matka i dziecko. Podobne stanowisko przedstawia PTGHiŻD. Zakończenie karmienia jest indywidualną decyzją, a nie obowiązkiem przypisanym do konkretnego wieku.

Jak zmienia się rola karmienia piersią?

Wyłączne karmienie piersią oznacza podawanie dziecku wyłącznie mleka matki – bez wody, mleka modyfikowanego i innych pokarmów. Dopuszczalne są witaminy oraz leki, jeśli dziecko ich potrzebuje. Po około 6. miesiącu życia mleko nadal pozostaje ważnym elementem żywienia, ale nie pokrywa już całego zapotrzebowania rosnącego dziecka. Wtedy rozpoczyna się wprowadzanie pokarmów uzupełniających.

Oznacza to, że rozszerzanie diety nie jest równoznaczne z odstawieniem od piersi. Starsze dziecko może jeść rodzinne posiłki i nadal korzystać z karmienia piersią, na przykład rano, przed snem albo w sytuacjach zwiększonej potrzeby bliskości.

Czy mleko matki traci wartość po pierwszym roku?

Nie. Mleko kobiece nie „wygasa” po ukończeniu przez dziecko roku. Jego skład zmienia się w czasie i pozostaje dostosowany do etapu laktacji oraz częstotliwości karmień. Nadal zawiera między innymi białka, tłuszcze, laktozę, witaminy, składniki mineralne oraz substancje o działaniu immunologicznym, w tym przeciwciała.

Nie oznacza to jednak, że samo mleko matki wystarcza starszemu dziecku jako jedyne źródło pożywienia. Po 6. miesiącu życia trzeba stopniowo rozszerzać dietę, ponieważ rośnie zapotrzebowanie między innymi na energię, żelazo i cynk. Dziecko karmione piersią potrzebuje więc różnorodnych posiłków, nawet jeśli nadal często ssie pierś.

Długie karmienie może przynosić korzyści także matce. W badaniach obserwacyjnych dłuższy łączny czas karmienia wiązano z niższym ryzykiem niektórych chorób układu krążenia, cukrzycy typu 2 oraz raka piersi i jajnika. Nie należy jednak traktować tych zależności jako gwarancji ochrony zdrowia. Na ryzyko chorób wpływa wiele czynników.

Nie ma też wiarygodnych podstaw, by twierdzić, że karmienie piersią po pierwszym roku opóźnia rozwój mowy. Rozwój językowy zależy między innymi od indywidualnego tempa dziecka, jego kontaktu z mową, stanu zdrowia i budowy anatomicznej. Karmienie może natomiast pozostawać jednym ze sposobów uspokajania i budowania bliskości.

Karmienie piersią a powrót do pracy

Kodeks pracy nie uzależnia prawa do przerw na karmienie od wieku dziecka. Liczy się fakt karmienia piersią. Pracownica może korzystać z przerw także wtedy, gdy dziecko jest starsze, a pracodawca może poprosić o zaświadczenie lekarskie potwierdzające karmienie.

Najważniejsze zasady dotyczące wymiaru przerw:

• Przy pracy dłuższej niż 6 godzin dziennie przysługują dwie przerwy po 30 minut.
• Przy karmieniu więcej niż jednego dziecka przysługują dwie przerwy po 45 minut.
• Przy czasie pracy wynoszącym co najmniej 4, ale nie więcej niż 6 godzin dziennie przysługuje jedna przerwa.
• Przy pracy krótszej niż 4 godziny dziennie przerwa na karmienie nie przysługuje.

Przerwy są wliczane do czasu pracy. Na wniosek pracownicy mogą być udzielane łącznie, co pozwala na przykład późniejsze rozpoczęcie pracy albo wcześniejsze wyjście. Szczegóły mogą zależeć od organizacji czasu pracy, dlatego wniosek najlepiej złożyć pracodawcy w formie, która jasno określa sposób korzystania z uprawnienia.

Kiedy zakończyć karmienie?

Nie istnieje jeden właściwy moment odstawienia. Decyzję mogą kształtować gotowość dziecka, samopoczucie matki, sytuacja rodzinna, powrót do pracy oraz względy zdrowotne. Karmienie nie powinno być źródłem presji ani dla kobiet, które kończą je wcześniej, ani dla tych, które kontynuują je dłużej.

Jeśli pojawia się ból, wątpliwości dotyczące przyrostu masy ciała dziecka albo choroba matki lub dziecka, warto skonsultować się z lekarzem, położną lub doradcą laktacyjnym. W wielu sytuacjach zdrowotnych nie trzeba automatycznie przerywać karmienia, ale decyzja dotycząca leczenia powinna należeć do specjalisty.

Karmienie piersią można kontynuować tak długo, jak jest to dobre dla matki i dziecka. Nie ma granicy wyznaczonej przez kalendarz. Najważniejsza jest gotowość obu stron oraz zapewnienie dziecku pełnowartościowej, różnorodnej diety odpowiedniej do wieku.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem, położną ani doradcą laktacyjnym.