Niemowlę

Dlaczego niemowlę trze oczy? Przyczyny i sposoby reagowania

Napisał(a) 3 min czytania
Delikatne dłonie niemowlęcia spoczywające na miękkim kocyku w przytulnym pokoju dziecięcym o poranku.
Grafika wygenerowana przez AI

Niemowlę trze oczy najczęściej dlatego, że jest zmęczone, senne albo poznaje własne ciało. Samo pocieranie zwykle nie oznacza choroby, ale wymaga obserwacji. Ropna wydzielina, wyraźne zaczerwienienie, obrzęk, światłowstręt lub ból są sygnałami, z którymi należy skontaktować się z lekarzem.

Dlaczego niemowlę trze oczy?

Tarcie oczu często jest jednym z pierwszych sygnałów zmęczenia. Dziecko może wtedy także ziewać, odwracać głowę, marudzić, płakać albo mieć trudność z wyciszeniem się. Pocieranie bywa delikatne i pojawia się głównie przed snem lub po dłuższym czasie czuwania. W takiej sytuacji pomaga spokojne ograniczenie bodźców i położenie dziecka na odpoczynek.

Niemowlęta uczą się również położenia własnych rąk i twarzy. Dotykanie powiek może być elementem rozwoju koordynacji oraz poznawania ciała, zwłaszcza gdy nie towarzyszą mu inne objawy. Przyczyną może być też chwilowe podrażnienie, na przykład przez rzęsę, pyłek lub suche powietrze.

Tarcie oczu może mieć także związek z alergią. Wtedy częściej pojawia się jednocześnie wodnista wydzielina z nosa, kichanie, kaszel lub pocieranie nosa. Nie oznacza to jednak automatycznie alergii, dlatego rozpoznanie powinien postawić pediatra.

Jak odróżnić zmęczenie od problemu z oczami?

Najważniejsze są objawy towarzyszące, czas trwania i sytuacje, w których dziecko pociera oczy. Poniższe zestawienie pomaga uporządkować obserwacje, ale nie zastępuje badania lekarskiego:

Przyczyna Objawy towarzyszące Działanie
Zmęczenie Ziewanie, marudzenie, pocieranie głównie przed snem, brak wydzieliny i silnego zaczerwienienia Wyciszyć dziecko, ograniczyć bodźce i obserwować, czy objaw ustępuje po odpoczynku
Alergia lub podrażnienie Łzawienie, swędzenie, wodnista wydzielina z nosa, kichanie, czasem zaczerwienienie obu oczu Usunąć możliwe czynniki drażniące i skonsultować objawy z pediatrą
Infekcja, w tym zapalenie spojówek Ropna lub gęsta wydzielina, sklejone powieki, wyraźne zaczerwienienie, obrzęk i większy niepokój dziecka Skontaktować się z lekarzem, nie stosować kropli ani maści bez zaleceń

Kiedy niemowlę wymaga konsultacji?

Wizyta u pediatry lub okulisty dziecięcego jest potrzebna, gdy pocieranie oczu utrzymuje się, nasila albo wyraźnie przeszkadza dziecku. Szczególnej uwagi wymagają następujące objawy:

  • W oku pojawia się ropna, żółta lub zielonkawa wydzielina, a powieki sklejają się po śnie.
  • Oko jest silnie lub stale zaczerwienione, a powieka wyraźnie spuchnięta.
  • Dziecko unika światła, zaciska powieki, płacze przy ich otwieraniu albo zachowuje się tak, jakby odczuwało ból.
  • Jedno oko stale łzawi lub pojawia się wydzielina, co może towarzyszyć niedrożności kanalika łzowego.
  • Tarcie jest bardzo częste, dotyczy głównie jednego oka albo nie ustępuje mimo snu i zmiany warunków w otoczeniu.
  • Rodzic podejrzewa ciało obce w oku, uraz albo zauważa nieprawidłowe ustawienie gałek ocznych.

Niedrożność kanalików łzowych u niemowlęcia może powodować stałe łzawienie i śluzową wydzielinę. Czasem problem ustępuje samoistnie, ale sposób postępowania powinien ocenić lekarz. Nie należy samodzielnie wykonywać masażu ani stosować leków, jeśli pediatra lub okulista tego nie zalecił.

Do czasu konsultacji można delikatnie oczyścić powiekę jałowym gazikiem zwilżonym solą fizjologiczną. Dla każdego oka użyj osobnego gazika i przetrzyj powiekę od strony skroni w kierunku nosa. Nie pocieraj gałki ocznej, nie zakraplaj mleka ani preparatów przeznaczonych dla dorosłych.

Co zaobserwować przed wizytą u lekarza?

Krótka notatka ułatwi lekarzowi ocenę sytuacji. Zapisz lub zapamiętaj:

  • O jakich porach dziecko trze oczy, na przykład przed snem, po spacerze lub po przebudzeniu.
  • Jak często zachowanie się powtarza i czy dotyczy jednego, czy obu oczu.
  • Czy pojawia się wydzielina, jaki ma kolor i czy skleja powieki.
  • Czy oko jest zaczerwienione, spuchnięte, łzawiące lub wrażliwe na światło.
  • Czy dziecko ma katar, kicha, kaszle, gorączkuje albo jest wyraźnie bardziej płaczliwe.

Jeżeli pocieraniu towarzyszą wyłącznie senność i ziewanie, najczęściej wystarczy odpoczynek oraz spokojna obserwacja. Wydzielina, ból, światłowstręt, obrzęk lub utrzymujące się zaczerwienienie wymagają natomiast kontaktu z lekarzem.


Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie negatywne skutki wdrożonych zaleceń. Zawsze zasięgnij opinii specjalisty medycyny w powyższym zakresie.

Czytaj dalej w tym dziale