Zdrowie dziecka

Przelewanie w brzuchu i biegunka u dziecka – przyczyny i leczenie

Napisał(a) 4 min czytania
Szklanka wody i termometr na szafce nocnej w przytulnym pokoju dziecięcym, symbolizujące opiekę podczas choroby.
Grafika wygenerowana przez AI

Przelewanie w brzuchu i biegunka u dziecka najczęściej wynikają z infekcji wirusowej, na przykład rotawirusowej, albo zatrucia pokarmowego. Samo przelewanie zwykle oznacza przyspieszoną pracę jelit, ale biegunka może szybko doprowadzić do odwodnienia. Najważniejsze jest więc podawanie doustnych płynów nawadniających i obserwowanie stanu dziecka.

Skąd biorą się te objawy?

Przelewanie to dźwięk powstający, gdy płyny, gazy i treść pokarmowa przesuwają się przez jelita. Odpowiada za to perystaltyka, czyli rytmiczne skurcze ścian jelit. Podczas infekcji pasaż jelitowy może przyspieszyć, dlatego odgłosy stają się głośniejsze, a stolec bardziej wodnisty.

Najczęstsze przyczyny biegunki i przelewania u dziecka to:

  • Infekcja wirusowa – szczególnie wywołana przez rotawirusy, norowirusy lub adenowirusy. Często pojawiają się także wymioty, gorączka i ból brzucha.
  • Infekcja bakteryjna – między innymi salmonelloza, kampylobakterioza lub zakażenie niektórymi szczepami Escherichia coli. Wyższa gorączka, silny ból brzucha albo krew w stolcu wymagają konsultacji.
  • Błąd dietetyczny lub zatrucie pokarmowe – objawy mogą wystąpić po ciężkostrawnym albo skażonym posiłku.
  • Nietolerancja lub alergia pokarmowa – na przykład nietolerancja laktozy albo reakcja na białka mleka krowiego. Dolegliwości często powtarzają się po określonym produkcie.

U niemowlęcia karmionego piersią sama liczba stolców nie przesądza o biegunce. Niektóre dzieci oddają ich nawet kilka lub kilkanaście dziennie. Niepokój budzi wyraźna zmiana względem dotychczasowego rytmu oraz wodnista konsystencja stolca.

Co zrobić w domu?

W pierwszej kolejności trzeba uzupełniać wodę i elektrolity tracone z biegunką oraz wymiotami. Sama woda nie zawiera właściwych proporcji sodu, potasu i glukozy, dlatego przy nasilonej biegunce lepszym wyborem są doustne płyny nawadniające (DPN).

Pierwsze działania mogą wyglądać tak:

  1. Podawaj DPN małymi porcjami, często, najlepiej po kilka łyków lub łyżeczek co kilka minut.
  2. Jeśli dziecko wymiotuje, zrób krótką przerwę i wróć do podawania jeszcze mniejszych ilości. Nie podawaj całej porcji naraz.
  3. W fazie wstępnego nawadniania stosuje się orientacyjnie około 75 ml DPN na kilogram masy ciała w ciągu 4–6 godzin. Dokładny sposób postępowania u niemowlęcia lub dziecka z nasilonymi objawami ustal z lekarzem.
  4. Po każdym kolejnym wodnistym stolcu lub wymiotach można podać dodatkowo około 5–10 ml/kg masy ciała, o ile dziecko toleruje płyny.
  5. Po nawodnieniu wróć do zwykłego żywienia. Podawaj małe porcje lekkich posiłków, takich jak ryż, gotowane ziemniaki, banan, gotowana marchew lub jasne pieczywo.

Nie trzeba głodzić dziecka ani rutynowo wprowadzać diety bezmlecznej. Karmienie piersią należy kontynuować, a nawet proponować pierś częściej. Mleko modyfikowane i zwykłą dietę również zwykle kontynuuje się zgodnie z tolerancją dziecka i zaleceniami pediatry.

Notatka ekspercka: DPN przygotuj dokładnie według instrukcji na opakowaniu. Nie zagęszczaj ich ani nie rozcieńczaj „na oko”, ponieważ zmiana proporcji może zaburzyć stężenie elektrolitów.

Kiedy potrzebna jest pilna pomoc medyczna?

Skontaktuj się pilnie z lekarzem, a w przypadku ciężkiego stanu dzwoń po pomoc ratunkową, gdy wystąpi którykolwiek z poniższych objawów:

Objaw Pilność interwencji
Krew w stolcu Wymaga pilnej oceny lekarskiej, zwłaszcza gdy towarzyszą jej ból brzucha lub gorączka.
Brak moczu przez około 6 godzin Może świadczyć o narastającym odwodnieniu. Nie czekaj na samoistną poprawę.
Uporczywe wymioty lub odmowa picia Dziecko może nie być w stanie uzupełnić traconych płynów i może wymagać szybkiego nawodnienia medycznego.
Wysoka gorączka, silny ból brzucha albo szybko pogarszający się stan Potrzebna jest konsultacja, aby ocenić przyczynę i wykluczyć ciężką infekcję lub inne ostre schorzenie.
Apatia, trudny kontakt lub zaburzenia świadomości To stan alarmowy, który wymaga natychmiastowej pomocy.

Jak rozpoznać odwodnienie?

Odwodnienie u niemowlęcia i małego dziecka może postępować szybko. Sprawdź, czy występują:

  • suche usta i język lub inne suche śluzówki,
  • płacz bez łez,
  • rzadkie oddawanie moczu albo wyraźnie ciemniejszy mocz,
  • zapadnięte ciemiączko u niemowlęcia,
  • nietypowa ospałość, wiotkość, rozdrażnienie lub trudność w obudzeniu dziecka.

Nie podawaj antybiotyku ani leków przeciwbiegunkowych na własną rękę. Antybiotyki nie działają na większość infekcji wirusowych, a niektóre preparaty mogą być niewskazane w określonym wieku lub przy konkretnych objawach. Probiotyk można rozważyć po konsultacji z lekarzem lub farmaceutą, ale nie zastępuje on DPN.

Monitoruj ilość wypijanych płynów, liczbę stolców i oddawanego moczu. Jeśli dziecko jest małe, objawy szybko się nasilają albo masz wątpliwości co do nawodnienia, skontaktuj się z pediatrą.


Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie negatywne skutki wdrożonych zaleceń. Zawsze zasięgnij opinii specjalisty medycyny w powyższym zakresie.

Czytaj dalej w tym dziale