Kiedy dziecko ma kolki? Objawy i sposoby radzenia sobie

Kolka niemowlęca zwykle pojawia się około 2.–6. tygodnia życia, nasila się w okolicy 6. tygodnia, a następnie stopniowo ustępuje do 3.–4. miesiąca. U części dzieci objawy mogą utrzymywać się do końca 5. miesiąca. To przejściowe zaburzenie czynnościowe, a nie choroba, ale rozpoznanie wymaga wykluczenia innych przyczyn płaczu.

Po czym poznać kolkę niemowlęcą?

Zgodnie z Kryteriami Rzymskimi IV kolkę rozpoznaje się u zdrowego niemowlęcia poniżej 5. miesiąca życia, u którego występują nawracające, trudne do ukojenia okresy płaczu, marudzenia lub rozdrażnienia bez oczywistej przyczyny. Dziecko powinno prawidłowo przybierać na masie ciała i nie mieć objawów innej choroby.

Kolka wiąże się najpewniej z niedojrzałością układu pokarmowego i nerwowego. Nie zależy od tego, czy dziecko jest karmione piersią, czy mlekiem modyfikowanym. Napady często pojawiają się po południu lub wieczorem, lecz pora nie jest warunkiem rozpoznania.

Podczas ataku możesz zauważyć:

• napadowy, intensywny płacz, którego nie udaje się łatwo przerwać,
• podkurczanie nóg, prężenie się lub wyginanie pleców,
• zaciskanie piąstek i zaczerwienienie twarzy,
• napięty albo wzdęty brzuszek oraz oddawanie gazów.

Dawna „reguła trzech” Wessela, czyli co najmniej trzy godziny płaczu dziennie przez trzy dni w tygodniu i przez trzy tygodnie, może pomagać opisywać problem, ale nie jest dziś jedynym warunkiem rozpoznania. Czas płaczu bywa trudny do dokładnej oceny, dlatego ważniejszy jest ogólny stan dziecka i brak objawów alarmowych.

Kolka czy sygnał choroby?

Kolka jest diagnozą wykluczenia. Sam wygląd płaczu nie wystarcza, by uznać, że dziecku nic nie dolega. Porównaj typowy obraz kolki z objawami, które wymagają kontaktu z lekarzem:

Skontaktuj się pilnie z pediatrą, jeśli płacz jest nietypowy, dziecko wygląda na chore albo pojawiają się gorączka, wymioty, krew w stolcu, trudności z oddychaniem, brak przyrostu masy ciała lub apatia. Dolegliwości utrzymujące się po 5. miesiącu życia także wymagają oceny lekarskiej.

Jak pomóc dziecku podczas ataku?

Nie ma jednej metody, która działa na każde niemowlę. Wybieraj łagodne sposoby i obserwuj reakcję dziecka. Jeśli któraś technika zwiększa płacz albo napięcie, przerwij ją.

Najczęściej stosowane metody niefarmakologiczne to:

• przytulanie, spokojne noszenie i delikatne kołysanie,
• ułożenie dziecka brzuszkiem na przedramieniu lub klatce piersiowej opiekuna, wyłącznie przy stałym nadzorze,
• chustonoszenie po poznaniu bezpiecznego wiązania i prawidłowym ułożeniu dróg oddechowych,
• ograniczenie hałasu, światła i innych bodźców, gdy dziecko jest przebodźcowane.

Po karmieniu trzymaj niemowlę w pozycji pionowej i spróbuj je odbić. Przy piersi zwróć uwagę na prawidłowe przystawienie, a przy butelce na spokojne tempo karmienia i właściwy przepływ smoczka. W razie trudności pomocna może być konsultacja z doradcą laktacyjnym. Nie zmieniaj mieszanki ani nie wprowadzaj specjalistycznej diety bez rozmowy z pediatrą.

Masaż brzuszka krok po kroku

Masaż wykonuj wtedy, gdy dziecko jest względnie spokojne, a od karmienia minęło co najmniej 30 minut. Dłonie powinny być ciepłe, a nacisk bardzo delikatny:

1. Połóż niemowlę na plecach i ogrzej dłonie, pocierając je o siebie.
2. Wykonuj okrężne ruchy na brzuszku zgodnie z ruchem wskazówek zegara.
3. Przesuwaj dłonią łagodnie po obwodzie brzucha, bez uciskania okolicy pępka.
4. Delikatnie zginaj i prostuj nóżki jak podczas jazdy na rowerze.
5. Przerwij masaż, jeśli dziecko wyraźnie się napina, płacze mocniej lub próbuje zwymiotować.

Możesz też spróbować ciepłej kąpieli albo ciepłego, ale nie gorącego okładu przez ubranie. Nie zostawiaj dziecka samego w wodzie i nie przykładaj termoforu bezpośrednio do skóry. Ciepło i masaż nie leczą przyczyny kolki, lecz czasem pomagają rozluźnić ciało i ułatwić oddawanie gazów.

Nie stosuj samodzielnie herbatek ziołowych ani preparatów na kolkę. Simetykon, laktaza lub probiotyk zawierający Lactobacillus reuteri mogą być rozważane tylko po konsultacji z pediatrą, ponieważ ich przydatność zależy od wieku, sposobu karmienia i obrazu objawów. Restrukcyjna dieta matki nie jest standardowym sposobem leczenia kolki. Eliminację produktów rozważa się wyłącznie przy podejrzeniu alergii i pod opieką lekarza lub dietetyka.

Jak zadbać o bezpieczeństwo i własne siły?

Nie jesteś winny ani winna kolce dziecka. Płacz nie świadczy o tym, że źle karmisz, za mało przytulasz albo popełniasz błąd. Ten etap może być bardzo obciążający, dlatego poproś drugiego opiekuna lub bliską osobę o przejęcie dziecka choćby na kilkanaście minut.

Nigdy nie potrząsaj niemowlęciem. Silne potrząsanie może spowodować krwawienie w mózgu, trwałe uszkodzenia, a nawet śmierć. Jeśli czujesz, że tracisz kontrolę, odłóż dziecko na plecach do bezpiecznego łóżeczka, wyjdź na chwilę do innego pomieszczenia i poproś kogoś o pomoc.

Kolka jest męcząca, ale zwykle przemija wraz z dojrzewaniem dziecka. Spokojne reagowanie, bliskość i obserwacja objawów pozwalają przejść przez ten czas bez obciążania niemowlęcia niepotrzebnymi metodami.

Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie negatywne skutki wdrożonych zaleceń. Zawsze zasięgnij opinii specjalisty medycyny w powyższym zakresie.