Gorączka i opuchnięte dziąsła u dziecka – przyczyny, jak pomóc?

Gorączka i opuchnięte dziąsła u dziecka mogą towarzyszyć ząbkowaniu, ale także infekcji jamy ustnej. Przy wyrzynaniu zębów temperatura zwykle pozostaje prawidłowa lub jest tylko nieznacznie podwyższona. Wyraźna gorączka, pęcherzyki, afty, krwawienie dziąseł albo odmowa picia wymagają większej czujności i często konsultacji z pediatrą.

Ząbkowanie czy infekcja jamy ustnej?

Ząbkowanie powoduje miejscowe podrażnienie dziąsła nad wyrzynającym się zębem. Dziecko może być marudne, intensywnie się ślinić, wkładać przedmioty do buzi i chcieć gryźć. Dziąsło jest wtedy obrzęknięte, zaczerwienione i tkliwe, zwykle tylko w jednym lub kilku miejscach.

Infekcyjne zapalenie jamy ustnej obejmuje często większy obszar. Może wywołać je między innymi HSV-1, czyli wirus opryszczki, bakterie albo drożdżaki Candida albicans. Szczególną postacią jest opryszczkowe zapalenie jamy ustnej, w którym pojawiają się pęcherzyki, a następnie bolesne nadżerki. Dziecko może mieć wysoką gorączkę, obrzęk i krwawienie dziąseł, nieprzyjemny zapach z ust oraz trudności z jedzeniem i piciem.

Sama obserwacja wyglądu dziąseł nie zawsze wystarcza do rozpoznania. Najważniejszy jest ogólny stan dziecka, jego nawodnienie oraz to, czy przyjmuje płyny.

Jak pomóc dziecku w domu?

Jeśli dziecko jest w dobrym stanie, pije i nie ma rozległych zmian w jamie ustnej, możesz przede wszystkim zmniejszać ból i podrażnienie. Pomocne są następujące działania:

• Podawaj chłodny, ale nie zamrożony gryzak przeznaczony dla dzieci.
• Proponuj chłodne i miękkie posiłki, takie jak jogurt naturalny, przeciery lub letnie zupy krem.
• Podawaj często małe ilości wody albo innych płynów tolerowanych przez dziecko.
• Unikaj kwaśnych soków, ostrych przypraw, słonych przekąsek oraz bardzo gorących potraw.
• Myj zęby i dziąsła delikatnie, miękką szczoteczką, o ile stan dziecka na to pozwala.
• U niemowlęcia możesz ostrożnie oczyścić dziąsła wilgotnym, czystym gazikiem.

Nie przykładaj do dziąseł lodu ani mocno zamrożonych przedmiotów. Mogą uszkodzić delikatną śluzówkę. Nie podawaj też dziecku preparatów przeciwbólowych, żeli do jamy ustnej ani leków przeciwgorączkowych bez sprawdzenia, czy są przeznaczone dla jego wieku i bez konsultacji z lekarzem lub farmaceutą. Nie stosuj miodu u dziecka poniżej 1. roku życia.

Przy bolesnych nadżerkach higiena nadal ma znaczenie, choć może wymagać większej delikatności. Wspólne sztućce, smoczki i kubki mogą sprzyjać przenoszeniu niektórych infekcji. Warto je dokładnie myć, a osoby z aktywną opryszczką na ustach nie powinny całować dziecka ani oblizywać jego smoczka.

Największym zagrożeniem przy bolesnych zmianach w jamie ustnej jest odwodnienie. Dziecko może przez pewien czas odmawiać jedzenia, ale nie powinno długo odmawiać przyjmowania płynów.

Kiedy potrzebna jest pilna konsultacja lekarska?

Skontaktuj się z pediatrą, lekarzem rodzinnym lub dentystą dziecięcym, jeśli wystąpi którykolwiek z poniższych objawów:

• Temperatura przekracza 38–38,5°C albo gorączka jest wysoka i utrzymuje się.
• Dziecko odmawia picia, ma suche usta, nie płacze łzami lub wyraźnie rzadziej oddaje mocz.
• Jest apatyczne, trudne do obudzenia albo jego stan szybko się pogarsza.
• W jamie ustnej pojawiają się liczne pęcherzyki, bolesne owrzodzenia, zmiany ropne lub krwawienie.
• Dziecko ma trudności z połykaniem, oddychaniem albo obfite ślinienie uniemożliwia picie.
• Nie ma poprawy po 2–3 dniach lub objawy stają się silniejsze.
• Dziecko ma obniżoną odporność albo jest niemowlęciem z rozległymi zmianami w buzi.

W przypadku opryszczkowego zapalenia jamy ustnej lekarz może rozważyć leczenie przeciwwirusowe, szczególnie przy ciężkim przebiegu i wczesnym początku objawów. Nie należy samodzielnie podawać acyklowiru, antybiotyku ani leków przeciwgrzybiczych, ponieważ wybór leczenia zależy od rozpoznania i wieku dziecka.

Opuchnięte dziąsła bez wysokiej gorączki i bez zmian na śluzówce często towarzyszą ząbkowaniu. Gorączka, pęcherzyki, nadżerki oraz odmowa picia wskazują jednak, że przyczyną może być infekcja. Obserwuj przede wszystkim zachowanie i nawodnienie dziecka, a przy wątpliwościach skonsultuj się z pediatrą.

Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. W razie niepokojących objawów skontaktuj się z lekarzem.