Fusowate wymioty u dziecka – przyczyny i kiedy udać się do lekarza?

Fusowate wymioty u dziecka zawsze traktuj jako objaw alarmowy. Ciemna, brunatna lub prawie czarna treść przypominająca fusy kawowe może oznaczać krwawienie z górnego odcinka przewodu pokarmowego. Nie czekaj, aż objaw minie, i nie próbuj leczyć go domowymi sposobami – dziecko wymaga pilnej oceny medycznej na SOR, a przy pogorszeniu stanu ogólnego wezwania pogotowia pod numerem 112 lub 999.

Jak wyglądają fusowate wymioty?

Wymioty fusowate mają zwykle kolor ciemnobrązowy, brunatny albo niemal czarny. Ich konsystencja przypomina papkę z drobnymi grudkami lub fusy po kawie. Taki wygląd powstaje, gdy krew przez pewien czas pozostaje w żołądku i styka się z kwasem solnym. Hemoglobina zmienia się wtedy w brunatną hematynę, dlatego krew nie wygląda już jak świeża, czerwona domieszka.

Objaw najczęściej sugeruje krwawienie z żołądka lub dwunastnicy. Świeża, jasnoczerwona krew może natomiast pochodzić z nosa, jamy ustnej, gardła albo przełyku. Rozróżnienie nie zawsze jest możliwe w domu, dlatego każdą niepewną sytuację trzeba zgłosić lekarzowi.

Niektóre produkty mogą zabarwić wymiociny i przypominać krew. Najczęściej są to:

• buraki, które nadają treści czerwony lub bordowy kolor,
• jagody i jeżyny, które mogą zabarwić ją na fioletowo lub prawie czarno,
• kakao i czekolada, które tworzą brązową, gęstą treść,
• czerwone, pomarańczowe lub ciemne napoje zawierające barwniki.

Jeśli dziecko niedawno jadło taki produkt i czujesz wątpliwość, nadal nie zakładaj samodzielnie, że to tylko barwnik. Zrób zdjęcie wymiocin albo zabezpiecz ich niewielką ilość w pieluszce czy pojemniku i pokaż lekarzowi. Jednorazowe fusowate wymioty również wymagają pilnej wizyty w placówce medycznej, nawet gdy dziecko chwilowo czuje się lepiej.

Kiedy dzwonić po pogotowie, a kiedy jechać na SOR?

O sposobie wezwania pomocy decyduje przede wszystkim stan ogólny dziecka, a nie tylko ilość zauważonej krwi. Dzieci mają mniejszą objętość krwi krążącej, dlatego utrata, która u dorosłego wygląda na niewielką, u niemowlęcia lub małego dziecka może szybko doprowadzić do odwodnienia i wstrząsu.

Nie czekaj do rana, jeśli wymioty są fusowate, dziecko słabnie, blednie, ma smolisty stolec, silny ból brzucha albo nie przyjmuje płynów. W razie wątpliwości bezpieczniejszym wyborem jest SOR.

Jakie mogą być przyczyny?

Niemowlęta i noworodki

U najmłodszych dzieci krew nie zawsze pochodzi z ich przewodu pokarmowego. Noworodek może połknąć krew podczas porodu albo krew z poranionych brodawek sutkowych podczas karmienia piersią. Mimo że takie przyczyny bywają łagodniejsze, noworodek z krwistymi lub fusowatymi wymiotami wymaga badania, aby potwierdzić źródło krwawienia.

Inne możliwe przyczyny u niemowląt to nasilony refluks z podrażnieniem przełyku, alergiczne zapalenie przewodu pokarmowego, infekcja z gwałtownymi wymiotami oraz uraz po połknięciu ciała obcego. Podejrzenie połknięcia baterii guzikowej, ostrego przedmiotu lub substancji żrącej jest wskazaniem do natychmiastowego wyjazdu na SOR. Nie wolno wtedy prowokować kolejnych wymiotów.

Starsze dzieci i nastolatki

W tej grupie wiekowej bierze się pod uwagę między innymi:

• chorobę wrzodową żołądka lub dwunastnicy, w tym związaną z zakażeniem Helicobacter pylori,
• zapalenie lub nadżerki przełyku i żołądka, także po nasilonych wymiotach,
• zespół Mallory’ego-Weissa, czyli pęknięcie śluzówki przełyku po silnych, powtarzających się wymiotach,
• stosowanie leków z grupy NLPZ, takich jak ibuprofen lub ketoprofen, zwłaszcza w dużych dawkach albo przez dłuższy czas,
• połknięcie ciała obcego, uraz przewodu pokarmowego lub substancji żrącej,
• zaburzenia krzepnięcia i choroby wątroby z nadciśnieniem wrotnym oraz żylakami przełyku.

U nastolatka trzeba także brać pod uwagę celowe prowokowanie wymiotów, używki lub przyjęcie większej ilości leków. Informacja o takich zdarzeniach pomaga lekarzowi szybko dobrać właściwe badania i leczenie.

Co zrobić przed przyjazdem pomocy?

W domu nie da się zatamować krwawienia z przewodu pokarmowego. Możesz jednak zmniejszyć ryzyko zachłyśnięcia i ułatwić lekarzowi ocenę sytuacji:

1. Ułóż dziecko na boku lub posadź je z głową skierowaną do przodu, jeśli jest przytomne.
2. Nie podawaj jedzenia, napojów ani leków, w tym leków przeciwwymiotnych i przeciwbólowych, bez polecenia lekarza.
3. Nie prowokuj wymiotów i nie próbuj neutralizować objawu mlekiem, ziołami ani innymi domowymi preparatami.
4. Zrób zdjęcie wymiocin albo zabezpiecz ich próbkę, zapamiętaj ilość i liczbę epizodów oraz przygotuj informacje o lekach i chorobach dziecka.
5. Obserwuj przytomność, oddech, kolor skóry i reakcje dziecka, a przy pogorszeniu natychmiast poinformuj dyspozytora.

Czego spodziewać się w szpitalu?

Na początku personel oceni świadomość, oddech, tętno, ciśnienie, saturację, nawodnienie i kolor skóry. Lekarz zapyta o wygląd oraz ilość wymiocin, wcześniejsze choroby, leki, uraz, krwawienie z nosa, możliwość połknięcia ciała obcego i wygląd stolca.

W zależności od stanu dziecka wykonywane są badania krwi, w tym morfologia i parametry krzepnięcia. Lekarze mogą zlecić także badania elektrolitów, funkcji wątroby oraz badania obrazowe. Przy podejrzeniu krwawienia z górnego odcinka przewodu pokarmowego rozważa się gastroskopię, często wykonywaną u dzieci w krótkim znieczuleniu. Pozwala ona znaleźć źródło krwawienia, a czasem od razu je zatamować.

Każde fusowate wymioty u dziecka wymagają kontaktu z placówką medyczną. Szybka ocena nie oznacza, że przyczyna na pewno jest ciężka, ale pozwala nie przeoczyć krwawienia, które u dziecka może postępować szybciej niż u osoby dorosłej.

Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie negatywne skutki wdrożonych zaleceń. Zawsze zasięgnij opinii specjalisty medycyny w powyższym zakresie.