Co na biegunkę u dziecka? Dieta i domowe sposoby

Przy biegunce u dziecka najważniejsze jest nawodnienie, nie jedzenie. Podawaj doustne płyny nawadniające małymi porcjami, często i cierpliwie. Głodówka nie jest zalecana, a posiłki powinny być lekkostrawne i dopasowane do apetytu dziecka.

Kiedy biegunka wymaga kontaktu z lekarzem?

U małych dzieci stan może pogorszyć się szybko, dlatego nie czekaj z konsultacją, gdy pojawiają się objawy odwodnienia, dziecko jest bardzo małe albo biegunce towarzyszą inne niepokojące symptomy. Pilnie skontaktuj się z pediatrą, jeśli dziecko:

• ma mniej niż 2 miesiące,
• oddaje wyraźnie mniej moczu, ma ciemny mocz, suche usta lub język, nie płacze łzami albo jest nadmiernie senne i osłabione,
• ma krew lub dużą ilość śluzu w stolcu,
• ma wysoką gorączkę, uporczywe wymioty albo nie przyjmuje płynów,
• ma chorobę przewlekłą, a biegunka utrzymuje się lub szybko się nasila.

Brak poprawy po 24–48 godzinach także jest powodem do rozmowy z lekarzem. W razie wątpliwości dotyczących nawodnienia nie próbuj oceniać stanu dziecka wyłącznie na podstawie liczby stolców. Liczy się jego zachowanie, ilość moczu, pragnienie i ogólny wygląd.

Jak nawadniać dziecko?

Najlepszym wyborem są doustne płyny nawadniające (DPN) dostępne w aptece. Zawierają wodę, glukozę i elektrolity, między innymi sód oraz potas. Dzięki odpowiedniemu składowi pomagają uzupełniać nie tylko płyny, lecz także sole mineralne tracone podczas biegunki i wymiotów. Sama woda nie wyrównuje tych strat w takim stopniu.

Podawaj DPN często, ale w małych ilościach. Przykładowo możesz podawać około 5 ml co kilka minut, używając łyżeczki, strzykawki doustnej lub małego kubeczka. Jeśli dziecko zwymiotuje, odczekaj kilka minut i wróć do jeszcze mniejszych porcji. Wymioty nie są powodem, aby całkowicie zrezygnować z nawadniania.

Orientacyjna ilość płynu po każdym wodnistym stolcu lub wymiotach to około 5–10 ml na kilogram masy ciała. Konkretne postępowanie zależy jednak od wieku, masy ciała i stopnia odwodnienia. Jeżeli dziecko nie jest w stanie przyjmować płynów albo jego stan się pogarsza, potrzebna jest pilna konsultacja lekarska.

Niemowlę karmione piersią powinno być przystawiane tak często jak zwykle, o ile lekarz nie zaleci inaczej. Dziecku nie podawaj zamiast DPN soków owocowych, napojów gazowanych ani bardzo słodkich herbat. Duża ilość cukru może zwiększać napływ wody do jelit i nasilać luźne stolce.

Co dziecko może jeść przy biegunce?

Po rozpoczęciu nawadniania nie ma potrzeby stosowania długiej głodówki. Jeśli dziecko ma apetyt, podawaj małe porcje co kilka godzin. Przy nasilonych objawach zwykle lepiej tolerowane są produkty gotowane, rozdrobnione i ubogie w tłuszcz oraz błonnik. Dawna dieta BRAT, oparta na bananach, ryżu, jabłkach i tostach, może podpowiadać przykłady produktów, ale nie powinna oznaczać wielodniowego, jednostajnego jadłospisu.

Cukier w napojach i dużych porcjach jedzenia może nasilać biegunkę, dlatego lepiej wybierać produkty niesłodzone. Nie trzeba natomiast automatycznie wprowadzać diety bezlaktozowej. Po ostrej biegunce część dzieci czasowo gorzej toleruje laktozę, ale decyzję o jej ograniczeniu powinien poprzedzać wywiad z lekarzem, szczególnie gdy objawy się utrzymują.

Proste posiłki, które można podać dziecku, to kleik ryżowy, gotowany ryż z marchewką, ziemniaki purée, zupa z marchwi lub dyni, sucharek, jasna bułka oraz niewielka porcja gotowanego kurczaka z ryżem. Nie zmuszaj dziecka do jedzenia. Jeżeli przez krótki czas ma mniejszy apetyt, ważniejsze jest regularne podawanie płynów.

Jak postępować krok po kroku?

Najprostsza kolejność działań wygląda następująco:

1. Rozpocznij podawanie DPN małymi porcjami i obserwuj ilość wypijanego płynu.
2. Jeśli występują wymioty, rób krótkie przerwy i podawaj po kilka mililitrów co kilka minut.
3. Gdy dziecko przyjmuje płyny i ma apetyt, wprowadź małe porcje lekkiego jedzenia.
4. Stopniowo zwiększaj różnorodność posiłków, nadal obserwując stolec, mocz i zachowanie dziecka.

Nie stosuj samodzielnie leków przeciwbiegunkowych ani domowych mieszanek zastępujących DPN. W przypadku niemowlęcia, narastającego osłabienia lub trudności z nawadnianiem skontaktuj się z lekarzem.

Powrót do normalnego żywienia

Po ustąpieniu wymiotów i zmniejszeniu częstotliwości stolców nie ma potrzeby utrzymywania restrykcyjnej diety przez tydzień. Rozszerzaj jadłospis stopniowo, wracając do wcześniej tolerowanych produktów. Najpierw zwiększaj porcje łagodnych dań, a później wprowadzaj produkty bardziej złożone.

Przez kilka dni nadal ograniczaj słodycze, soki, napoje gazowane, potrawy smażone i bardzo tłuste. Jeśli po konkretnym produkcie biegunka wraca, zapisz tę obserwację i omów ją z pediatrą. Długotrwała biegunka wymaga ustalenia przyczyny, a nie tylko dalszego zawężania diety.

Nawadniaj dziecko DPN, podawaj jedzenie zgodnie z apetytem i obserwuj objawy odwodnienia. Krew w stolcu, wysoka gorączka, uporczywe wymioty, brak moczu lub wyraźna senność wymagają kontaktu z lekarzem.

Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje badania ani porady lekarskiej. W przypadku objawów odwodnienia, niepokojącego zachowania dziecka lub wątpliwości skontaktuj się z pediatrą.