Afty w buzi u dziecka i gorączka – przyczyny, objawy, leczenie

Afty w buzi u dziecka razem z gorączką wymagają większej uwagi niż pojedyncza, nawracająca afta. Taki obraz często towarzyszy pierwotnemu opryszczkowemu zapaleniu jamy ustnej wywołanemu przez HSV-1. Najważniejsze nie jest zmuszanie dziecka do jedzenia, lecz łagodzenie bólu i zapobieganie odwodnieniu.

Afty czy opryszczkowe zapalenie jamy ustnej?

Zwykła afta to najczęściej pojedyncze lub nieliczne, płytkie owrzodzenie z białawym nalotem i czerwoną obwódką. Zwykle nie powoduje wysokiej gorączki ani rozległego zapalenia dziąseł. Gorączka, nagły początek choroby i liczne zmiany w całej buzi bardziej pasują do opryszczkowego zapalenia jamy ustnej.

Przy opryszczkowym zapaleniu dziecko może mieć także obfite ślinienie, nieprzyjemny zapach z ust, trudności z połykaniem i powiększone węzły chłonne. Choroba zazwyczaj trwa około 10–14 dni, ale pierwsze 72 godziny mają znaczenie, ponieważ lekarz może rozważyć leczenie przeciwwirusowe, między innymi acyklowirem. Nie podawaj takiego leku samodzielnie.

Co robić, gdy dziecko nie chce pić?

Ból nadżerek może sprawić, że dziecko odmawia nawet ulubionych napojów. To właśnie brak płynów jest najpoważniejszym zagrożeniem. Jedzenie można czasowo ograniczyć, ale dziecko powinno przyjmować choć małe ilości płynów.

Postępuj krok po kroku:

1. Podawaj chłodną wodę lub doustny płyn nawadniający małymi porcjami.
2. Użyj łyżeczki albo strzykawki doustnej i proponuj kilka mililitrów co 5–10 minut.
3. Jeśli dziecko toleruje zimno, zaproponuj lód wodny lub domowy sorbet bez kwaśnych dodatków.
4. Po każdym okresie snu sprawdź, czy dziecko pije i czy oddaje mocz podobnie jak zwykle.

Nie czekaj, aż dziecko samo poprosi o picie. Przy bolesnych zmianach w jamie ustnej małe, częste porcje są zwykle łatwiejsze do zaakceptowania niż pełna szklanka.

Unikaj gorących napojów oraz soków cytrusowych i innych kwaśnych produktów. Mogą silnie piec i zniechęcać do kolejnych prób picia. Nie zmuszaj dziecka do jedzenia. Jeśli chce jeść, wybieraj chłodne i miękkie produkty, takie jak jogurt naturalny, przecier, kisiel lub letnia zupa krem.

Objawy odwodnienia wymagające pilnej pomocy medycznej to:

• brak moczu przez około 6–8 godzin lub wyraźnie mniej mokrych pieluch,
• suche usta i język, brak łez podczas płaczu,
• narastająca senność, apatia albo trudność z obudzeniem dziecka,
• niemożność przyjęcia nawet małych ilości płynu z powodu bólu lub wymiotów.

Jak złagodzić ból i gorączkę?

Paracetamol lub ibuprofen mogą zmniejszyć ból i gorączkę, ale dawkę zawsze ustala się według masy ciała, wieku oraz informacji z ulotki. Przy lekach przeciwbólowych skonsultuj się z pediatrą lub farmaceutą, szczególnie gdy dziecko jest niemowlęciem, odwodnionym albo ma choroby przewlekłe. Ibuprofenu nie należy podawać dziecku odwodnionemu bez konsultacji lekarskiej.

W jamie ustnej można rozważyć preparat powlekający, na przykład z kwasem hialuronowym, przeznaczony dla konkretnego wieku. Stosuj go zgodnie z instrukcją. Niektóre żele i aerozole zawierają substancje znieczulające, dlatego u małych dzieci nie powinny być używane bez porady specjalisty.

Podczas infekcji:

• myj zęby miękką szczoteczką, ale nie pocieraj bolesnych nadżerek,
• podawaj chłodne, miękkie i neutralne w smaku produkty,
• nie stosuj cytryny, ostrych przypraw ani bardzo kwaśnych soków,
• nie smaruj zmian przypadkowymi preparatami i nie podawaj miodu dzieciom poniżej 1. roku życia.

Antybiotyk nie leczy opryszczkowego zapalenia jamy ustnej, ponieważ jego przyczyną jest wirus HSV-1. Można go zastosować wyłącznie wtedy, gdy lekarz rozpozna bakteryjne powikłanie. Dziecko z podejrzeniem opryszczki nie powinno dzielić z innymi sztućców, kubków, ręczników ani smoczków. Trzeba też myć ręce po kontakcie ze zmianami i pilnować, by nie dotykało buzi, a następnie oczu.

Kiedy jechać do lekarza lub na SOR?

Skontaktuj się z pediatrą możliwie szybko, zwłaszcza jeśli zmiany są liczne, gorączka zaczęła się nagle, dziąsła są mocno obrzęknięte lub choroba trwa krócej niż 72 godziny. W tym okresie lekarz oceni, czy dziecko może skorzystać z leczenia przeciwwirusowego.

Natychmiastowej oceny lekarskiej wymaga dziecko, które:

• nie przyjmuje płynów albo nie oddaje moczu przez 6–8 godzin,
• jest wiotkie, bardzo senne, apatyczne lub trudno je dobudzić,
• ma wysoką gorączkę, która nie obniża się po leku podanym prawidłowo według masy ciała,
• ma trudności z oddychaniem, połykaniem śliny albo szybko narastający obrzęk,
• ma zmiany w okolicy oczu, ból oka lub zaczerwienienie oka,
• ma obniżoną odporność albo jest bardzo małym niemowlęciem.

Przy pojedynczych aftach bez gorączki zwykle wystarcza obserwacja, łagodzenie bólu i ochrona śluzówki. Gdy afty często wracają, utrzymują się dłużej niż 2–3 tygodnie albo towarzyszą im inne objawy, potrzebna jest konsultacja pediatry lub stomatologa.

Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie negatywne skutki wdrożonych zaleceń. Zawsze zasięgnij opinii specjalisty medycyny w powyższym zakresie.